ZEN OP DE MARKT BRENGEN

Als men eerlijk wil zijn met zichzelf , is het als ‘zenbeoefenaar’ niet zo vanzelfsprekend om mensen warm te maken voor zenmeditatie. Er valt weinig spectaculairs aan te bieden. De tijd verstrijkt en zittend op ons kussen sudderen we gaar in de jus van onze eigen gebakken hersenspinsels, herinneringen, verlangens en emoties. In bewegingloos zitten en volgehouden, steeds opnieuw her-wekte aandacht vangen we de volle werkelijkheid van ons leven in het net van ons bewustzijn : het mooie en het lekkers, maar ook het vieze wier, wrakhout, kwallen, stenen en afval. Breng dit maar eens aan de man of vrouw zonder te verzwijgen dat het zo is. En geef toe, een beetje van een nuchtere ziel die het al enkele keren heeft geprobeerd, heeft al snel door dat het niet anders is en mettertijd ook niet anders wordt.

Pure masochisten dan, die zenlui ? Misschien … en toch …

Zen heeft een aantal pijlers die onverwoestbaar als golfbrekers in zee staan en ons leren om steeds behendiger te navigeren op de wateren van ons bestaan: Open aandacht, niet oordelen, niets nastreven, mildheid, humor, engagement, bereidheid om steeds opnieuw te beginnen…

Deze pijlers veranderen niet de inhoud van ons net, het aangename en het minder aangename. Als we er goed gebruik van maken, veranderen ze in het beste geval ons-zelf en de wijze waarop wij dit alles benaderen en ermee omgaan. Ze leren ons op een andere manier kijken naar het ‘vieze wier’ én de ‘lekkere vis’. Ik ervaar het dan ook meer en meer als een uitdaging en roeping om niet enkel een plek te voorzien waar mensen de zenpraktijk kunnen kennis maken met de zenpraktijk, maar vooral ook om het vuur van mijn en onze praktijk wakker te houden bij mezelf en mijn medebeoefenaars.

Welke zijn dan, naast onze eigen vastberaden inspanningen, de inspiratiebronnen die mij/ons kunnen helpen om niet als een vis op het droge te verstikken en de motivatie te verliezen ?

Er is in de eerste plaats de mogelijkheid om een leraar op te zoeken. Een leraar kan ons hart raken en diep inspireren, soms gewoon door zijn of haar spreken of zelfs door zijn/haar loutere aanwezigheid. Zoals bij een goede dokter gaan we bij een goede leraar altijd heen met het medicijn dat we nodig hebben : een stevige por als dat nodig is, maar vaak ook een schouderklop, een bemoediging, een opgelucht gevoel. Voorwaar, een goede leraar vinden is een godsgeschenk.

Verder zijn er de mensen waarmee we samen oefenen en de weg gaan. Ze zijn bakens op ons pad. De mate waarin we trouwe tochtgenoten aan onze zijde weten is de mate waarin de weg aangenamer en draaglijker wordt. In wezen niet makkelijker, maar toch lichter. Trouwe tochtgenoten zijn goud waard.

Ten slotte kunnen media erg aanstekelijk werken. Vaak kunnen we in fragmenten van artikels of boeken heel herkenbare zaken terugvinden, die ons kunnen helpen of inspireren. Ik probeer regelmatig iets te lezen of online te kijken of te luisteren naar audio – of videofragmenten die mij boeien. De bronnen zijn onuitputtelijk, zeker nu het internet ons in een mum van tijd in welke mediatheek ook ter wereld kan binnen voeren.

Om bij het begin van dit nieuwe ‘seizoen’ alle zoekers een hart onder de riem te steken en warm te maken, wil ik graag twee fragmenten delen uit ‘Aanwijzingen voor de kok, zen in actie’ van Bernie Glassman en Rick Fields. De fragmenten zijn genomen uit de Nederlandse vertaling door Godfried De Waele en uitgegeven bij Asoka in Nederland. In het boek gebruikt Glassman naar het voorbeeld van de 13° eeuwse zenmeester Dogen de keuken en het koken als metafoor voor het leven en de zenpraktijk.

“ De zenkok (lees spirituele zoeker) gelooft niet in utopieën. Er zullen altijd problemen opduiken, zowel in ons persoonlijke leven als in de samenleving. Het is de taak van de zenkok eten te koken en dan de vuile schotels af te wassen. Sommige mensen denken dat je het probleem van de vuile schotels oplost als je ze afwast. Maar dat is niet zo, want na de volgende maaltijd zijn ze weer vuil. De zenkok maakt eten klaar en doet de afwas. Het is een eindeloos proces… Maar het is belangrijk te onthouden dat we niet gewoon schoonmaken om schoon te maken. We maken de dingen schoon om ze te kunnen gebruiken. We vegen de vloer om erop te kunnen lopen. We sponsen het aanrecht want we willen er groeten op snijden. We spoelen de potten en pannen omdat we ze nodig hebben om onze volgende maaltijd te bereiden. We wassen de borden af om daarop de volgende maaltijd te kunnen serveren. En we maken de geest schoon om elk ogenblik te kunnen zien als een nieuw begin.”

En dit fragment is zooooooo raak :

“De meesten van ons geloven dat je een expert moet zijn voor je iets kunt beginnen te doen. Daarom lezen we dikke boeken, volgen we allerlei cursussen, vragen we raad aan ‘deskundigen terzake’ ; en daardoor komen we er heel vaak niet toe om de vaardigheid, die we ons eigen willen maken, zelfs maar uit te proberen, laat staan onder de knie te krijgen. De zenkok benadert leren helemaal anders. Hij volgt niet de weg van de expert maar de weg van de beginner. De juiste houding om iets te leren, noemt men in zen ‘de geest van de beginner’. Eén van de beste voorbeelden van de geest van de beginner is een kind dat leert lopen. Kleine kinderen lezen geen boeken over lopen en gaan niet naar loopcursussen. Ze gaan gewoon staan, doen een stap en vallen om. En ze doen het telkens weer. Soms raken ze gefrustreerd of worden ze kwaad als het weer eens niet lukt, maar nooit verliezen ze de moed. Ze zullen nooit zeggen : Zie je wel dat ik niet kan lopen ! Ik zal nooit kunnen lopen! Lopen is onmogelijk !”

Omdat ik nog zoveel te leren heb, neem ik me telkens opnieuw voor om in milde aandacht mijn goede en kwade dagen door te gaan; om te proberen te lopen, te vallen en weer op te staan en verder te gaan. Dit lukt me naar eigen aanvoelen maar in heel beperkte mate. De excuses en de wanhoop dat ik het nooit zal kunnen zijn nooit ver weg. Precies daarom heb ik nog zo veel te leren en probeer ik in milde aandacht enz. En al is ‘het’ nooit helemaal gelukt en zal het misschien nooit helemaal lukken, deze eindeloze weg maakt dag aan dag zeker deel uit van mijn geluk, een ander geluk dan wat ik doorgaans als geluk beschouw. En wie zal mij trouwens een definitie geven van ‘lukken’ en ‘mislukken’ ???

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s